Multitasking als roofbouw. De nieuwste filosofie voor de arbeidsmarkt?

werkgever-wil-werknemer-weg

‘Laagopgeleiden, maar ook steeds meer goed-opgeleiden, zullen allengs werk moeten accepteren, tegen lagere lonen. Daar gaan we heen,’ roept Marieke, ‘maar die boodschap durft geen politicus recht voor z’n raap te brengen, neen, het moet verpakt worden in een heus rapport. Nu is er dus weer een deftig rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau, het SCP: https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2016/Aanbod_van_arbeid_2016 .

In de kern draait het echter om de groeiende kloof tussen werklozen die werkloos zijn omdat er geen werk is en werklozen die werkloos zijn omdat ze teren op vermogens en kapitaal. De eerste categorie werklozen is overwegend onvrijwillig en noodgedwongen werkloos – er is voor hen simpelweg geen werk – de tweede categorie is werkloos uit luxe – zij hoeven niet te werken voor het geld, want ze trekken rendementen uit vermogens. Ik verwijs maar weer eens naar Thomas Piketty‘s boek Capital / Kapitaal.’

‘En de politici, die daar wereldwijd niets aan doen,’ zegt Ilham.’De politici spelen steevast op afgunst van de niet-rijken over de rijkdom van de vermogenden.
Als je moet sappelen voor je geld, is dat je eigen schuld. Dan had je maar moeten zorgen dat de ooievaar je bij rijke ouders bezorgde. Tenslotte zijn we allemaal ondernemers van ons eigen leven en lot. Dat gebeurt al voor je geboorte. Een geperverteerde versie van de Predestinatieleer der calvinisten – een soort gristenfundamentalisten. Lees Max Weber maar.’

* Vroljkheid *

Ilham gaat verder: ‘Met afgunst heeft de zorg over de uiteengroei van arbeidsinkomen en geld dat je krijgt uit vermogens, niets te maken.
Het bezit van veel geld, het beschikken over gigantische vermogens, brengt namelijk automatisch en vanzelf beschikkings- en beslissingsmacht met zich. In de neoliberale ideologie is iedereen en alles koopwaar (commodity) die op markten kan worden verhandeld. Vandaar dat de concentratie van grote vermogens bij enkele individuen en kleine groepen, in toenemende mate problematisch wordt. Het saboteert onze wereldorde voor zover die democratisch is of moet ik intussen zeggen: was.
Dat zal dit SCP-rapport vast niet op deze manier framen. Wedden?’

citaat-MWeber-Prot.Ethik_

Marieke : ‘De meeste politici van tegenwoordig proberen zo snel mogelijk via hun positie en baantjes tot de vermogenden te gaan behoren. Met de massa mensen die met werken hun geld moeten verdienen, en die stemmen op politici, hebben die politici niets te maken.
Ik heb op internet de bibliografie van de pdf-versie van dit SCP-rapport bekeken: Piketty staat er niet bij. Het rapport is dus grotendeels het bekende verhaal van de blindeman die geblinddoekt in een donkere kamer naar een zwarte kat zoekt. Eigenlijk ongelooflijk!’

Ilham zucht: ‘Móeten we zulke rapporten eigenlijk nog willen lezen? Ik heb ook gekeken in de literatuurlijst van het SCP-rapport. Richard Sennett staat er niet bij, terwijl Sennett aan het wezenlijke raakt van werk: vakmanschap dat zich tot meesterschap ontwikkelt. En dus zingeving en werksatisfactie.’

Marieke gaat er voor zitten en ze zegt: ‘Over die kloof gaat dit stuk. Ik lees voor van de NRC site: “Er zijn steeds meer mensen die werken. Er zijn ook steeds meer mensen – nu al bijna één op de tien – die meer dan één baan hebben: zogenaamde slashers. En wie niet werkt, voelt zich steeds ongelukkiger. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) toont het deze dinsdag aan met resultaten uit een langlopend onderzoek naar de arbeidsmarkt: Aanbod van arbeid 2016.

Patricia van Echtelt [onderzoeker SCP]: „Mensen voelen zich steeds meer een outsider als ze geen betaalde baan hebben.” Maar het groeiende ongeluksgevoel van werklozen kan ook te maken hebben, zegt ze, met de strengere eisen die de overheid stelt aan mensen die in de bijstand zitten.

En waarom zou je meer dan één baan nemen? Twintig jaar geleden had nog maar 3 procent van de mensen met werk twee banen of meer. Nu heeft bijna een op de tien werkenden één of meer banen erbij, vooral mensen die als zelfstandige werken en vooral in het onderwijs en de zorg.”

Precies, met dat laatste legt het SCP de vinger op een belangrijk aspect dat direct aan de kwaliteit van ons samen-leven raakt. Werken in Onderwijs en Zorg wordt laag gewaardeerd, dat staat er voor mij dan ook nog. Dat weet ik bovendien uit ervaring.’ Marieke legt de krant neer en kijkt de kring rond.

‘Onderwijs en zorg lijken mij juist en uitgerekend sectoren waar voltijd werk een must is. Fulltime met vanzelfsprekende gelegenheid om je vaardigheid en kundigheid uit te bouwen tijdens het uitoefenen van je beroep, je vak!’ zegt Ilham, ze grinnikt en leest: ‘ “Mensen voelen zich steeds meer een outsider als ze geen betaalde baan hebben.” Maar het groeiende ongeluksgevoel van werklozen kan ook te maken hebben, zegt ze, met de strengere eisen die de overheid stelt aan mensen die in de bijstand zitten.”
Precies, als je niet werkt word je tot outsider bestempeld en word je door het UWV gesard en afgeknepen. Tenzij je niet werkt omdat je niet hoeft te werken, want je teert op het familievermogen, net als je ouders doen en je grootouders deden.’

Marieke: ‘Je wordt als werkloze – ik bedoel: de werkloze die inkomen uit arbeid moet verwerven, niet de vermogende werkloze – afgewaardeerd en je gaat vanzelf mee in die afwaardering. Als geen werkgever je wil hebben, dan kùn je niet veel waard zijn. Dus neem je sneller genoegen met een baan onder je kunnen – let wel: onder je kunnen en niet onder je niveau – en met lager salaris.
In Amerika zie je horden universitair geschoolden die soms twee, drie, hamburger jobs tegelijk doen om hun studieschuld af te betalen. Absurd. Een verspilling van talent. Uiteindelijk draait het om die uiteengroei tussen vermogenden en arbeidenden. Die kloof kan door politici worden aangepakt. Piketty hoeft dat echt niet uit te kauwen.’

‘Het is een vicieuze neerwaartse spiraal, ‘ zegt Ilham, ‘want de werkloze hoogopgeleiden verdringen de laagopgeleiden en die hebben niemand onder zich om te verdringen, dus die kiezen andere carrières als ze daartoe de kans krijgen. Bijvoorbeeld de criminaliteit of vagebond worden, prostitutie en porno of in hemelsnaam dan maar naar clubs als de IS. Daar ben je tenminste nog iemand.’

Marieke: ‘In Nederland kun je beroepssollicitant worden. Vijf sollicitatiebrieven per week plegen en dan bedenken dat er op elke baan waarop jij solliciteert, duizend anderen ook solliciteren. Ben je veertig of ouder dan kun je beter de pil van Drion overwegen te nemen, want aan de bak kom je bijna niet meer. Bovendien: door dat voltijds verplicht solliciteren, kom je niet aan cursussen of studie toe. Je moet 40 uur beschikbaar zijn voor werk dat er niet is. Dus wat kakkeballen die labbekakken nou?’

‘Te bedenken dan jij en Ilham eerstegraads bevoegd zijn,’ bromt Ralf, ‘jullie geven wel les, maar aan de jeunesse dorée. Dat is ten eerste een plezieriger omgeving dan die lesfabrieken met 1000 leerlingen of meer en ten  tweede betaalt het veel beter ook nog!’

Ilham: ‘Met  tien uur lesgeven per week, verdienen wij nu, net zo veel als met 30 uur op een lesfabriek. Dat is als je er over nadenkt: bizar. Eerlijk gezegd zou ik liever de kinderen van zo’n lesfabriek lesgeven, dan de vergulde jeugd die ik nu in groepjes van max. vijf kennis bijbreng. Die leerlingen in het gewone onderwijs hebben het veel harder nodig en er zitten evengoed hele intelligente leuke personen bij. Het management van zo’n fabriek is echter killing.’

Marieke: ‘In feite hebben Ilham en ik drie of vier banen; we geven les in gewone lesstof, maar daarnaast geef ik vioolles en Ilham piano, en dan ook nog paardrijles, maar dat is extra. Aan dezelfde groepen. Vijf pupillen maximaal. Ja, het is vreemd verdeeld en raar geregeld in deze wereld. Het is nogal een verschil of je van de nachtdienst van je bewakersjob, naar de kassa van een discount moet sjezen of van klassieke talen en wiskunde via viool naar de paarden.’

‘Heel relaxed. Met pupillen die je beleefd bedanken voor de les. En dan doen we met ons tweeën ook nog academische lees- en letterkundegroepen voor volwassenen, ‘ zegt Ilham stralend, ‘het plezier kan niet op en het geld stroomt binnen. Multitasking in deze modus is pure fun hoor.’

Ralf: ‘Ik mag evenmin klagen, maar over ons gaan dit soort artikelen dan ook nooit. Tja, slashers, slash and burn is doodgewoon roofbouw plegen. Slashers zijn buffelaars, die werkten als slaaf in de katoenvelden in Amerika als plukkers, of als suikerrietkappers, in Cuba. Ongeschoolde wegwerpkrachten. Vreemd hè, zo’n SCP “onderzoek”. Ik zou het moeten lezen, maar wat Petra de Koning schrijft, maakt dat ik er al bij voorbaat weinig lust toe voel. Net wat je zegt: als docent en zorgverlener heb zo’n gevarieerd palet aan werkzaamheden, gecombineerd met het kwaliteitverhogende inherente aspect van relatievorming en binding met je “afnemers” dat je juist niet van hot naar her moet hoppen. Al helemaal niet bijvoorbeeld je docentschap combineren met een krantenwijk of een dag aan de lopende band. Vreemd, heel vreemd. Maar, misschien staat het allemaal uitgelegd in het SCP-rapport, wie weet.’

Met een grote knipoog voegt hij er aan toe: ‘Het SCP zal dit rapport toch niet op bestelling van de politiek hebben geschreven? Omdat bijvoorbeeld het kereltje P. van D66 al meteen begint over flexwerkers en zzp’ers en zo ….’

‘Wegwerp-leerkracht. Toch heb ik het gedaan,’ zegt Marieke, ‘zes maanden voor de klas op instelling X, dan werkloos, solliciteren, pats, voor de klas bij instelling Y, weer voor een paar maanden. Ik was anonieme afdraaier van “content”, net als die zzp- en flexwerkjournalisten over wie NRC-ombudsman Sjoerd de Jong schrijft. Onderwijs geven vind ik hartstikke leuk, maar niet zó! Ik dacht op den duur: wat kan ik als wegwerpdocent deze kinderen voor waardevols bijbrengen? Ik ben zelf blijkbaar maar bitter weinig waard op de neoliberale arbeidsmarkt.
Toen ik zag en hoorde van collega-docenten die door ouders werden bedreigd of bij wie pogingen werden gedaan ze om te kopen, teneinde kinderen over te laten gaan, was voor mij de maat vol. Toen wist ik: ik moet hier weg! Je hoort helemaal niets van dergelijke praktijken op onze scholen. Als je er niet zelf in hebt gezeten, weet je er niets van af. Steeds alleen maar die wollige discussies over alles behalve over wat onderwijs werkelijk inhoudt. De minister heeft weer een nieuw ideetje en de staatssecretaris kan natuurlijk niet achterblijven.’

‘Jij had de luxe dat je kon uitstappen toen je dat wilde,’ zegt Ralf, ‘maar een inpakster, een schoonmaakster of een kippenslachter kan dat niet. Die moet voor 10 euro bruto per uur blijven sappelen. Laat staan dat ze aan het volgen van cursussen toekomt – gesteld dat ze die nodig heeft en dat ze het qua intelligentie kan trekken. In Amerika kunnen zulke mensen niet eens stemmen, want dan derven ze twee uur inkomsten oftewel 15 dollar. Stemmen doe je maar in je eigen tijd, dus onbetaald. Ondermeer daarom dat Bernie Sanders zo weinig stemmen kreeg. Het schiet dus niet erg op met de democratie.’

‘Bovendien krijgen die mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt concurrentie van scholieren en werkstudenten, die het werk maar tijdelijk hoeven doen en vaak meer in trek zijn omdat ze nog goedkoper zijn en  gewoon slimmer.”

Ilham vraagt zich af of dit SCP-onderzoek ook niet-werkende vermogenden omvat. ‘Voelen mensen die van hun vermogen leven zich ook buitenstaander? Van dat soort mensen komen er ook steeds meer. Of concentreert dit onderzoek zich uitsluitend op het ‘precariaat’? ik heb twee tantes die hun bedrijven hebben verkocht en nooit meer hoeven werken. Die voelen zich kiplekker hoor, helemaal geen outsider.’

‘Ik word toch liever niet geopereerd door een snijder die maar tien dagen per maand snijdt,’ zegt Ralf, ‘de rest van de tijd vult hij met beunhazen op de beurs met aandelen en tuinen ophogen.
Ook indien een gynaecoloog aan mijn hart zou willen prutsen, in plaats van een cardioloog, zou ik bedenkingen hebben, Er bestaan tenslotte niet voor niets specialismen. Of een tand-arts. Tand-artsen doen van alles, als het maar vet schuift.’

*  Vrolijkheid *

‘Ook dit onderzoek zal een beperkte waarde hebben en dan nog binnen bepaalde kaders bezien,’ meent Marieke, ‘maar het ligt momenteel in de markt vanwege de politieke aandacht. En dat weer als opmaat naar de verkiezingen volgend jaar. Dus dit SCP-rapport gereserveerd bezien en relativerend wegen en niet meteen allemaal voor drie of vier banen gaan. Want dan heeft zo’n Pechtold voor de volgende verkiezingen wéér een nieuw programmapunt dat oude wijn in nog oudere lekkende zakken blijkt te zijn.’

‘Jongens, even iets anders om mee af te sluiten: ik heb op de site van het Russische Sputnik een podcast dump gevonden, ‘ meldt Ilham, ‘via een artikel over een onderzoek naar de waardering van het moderne Rusland en de oude Sovjet-Unie. Net als bij dit SCP-onderzoek vraag ik me af of ze hebben meegewogen dat onderzochten de leeftijdsklasse 18 – 24 jaar geen herinneringen hebben aan de tijd waarmee ze het heden vergelijken. Er worden hier nu kinderen geboren die niets weten van de pré-euro-tijd.
Enfin, luister zelf maar. Sputnik is best een goed site. Ik merk dat ik er steeds vaker op kijk.’

Marieke: ‘Wij zijn met ons allen zes maanden geleden bewust FNV-lid geworden en we hebben ons al enige tijd slapende en passieve lidmaatschap van politieke partijen radicaal opgezegd. Dat waren restanten van oude sentimenten, die ooit samenhingen met je verbonden voelen met een politiek gedachtengoed. Vakbonden zijn tegenwoordig veel harder nodig. Het gaat om het fenomeen van de scheefgroei tussen arbeid en vermogen.Politici van dit allooi, het huidige slag beroepspoliticus, zijn juist steeds minder nodig.’

Ralf: ‘Als je ziet hoe de diverse politieke partijen nu al met hun misleidende reclame en propaganda beginnen, als opmaat naar de verkiezingen volgend jaar, dan kan ik het slechts hartgrondig met je eens zijn. Het lijkt of het bij iedere campagne erger wordt. Ze schuwen niets meer om hun merken te propageren en aan loze beloften geen gebrek.’

‘De steeds schever verhouding tussen inkomsten uit werk en inkomens uit vermogens en kapitaal, vind ik het belangrijkste en gevaarlijkste verschijnsel van deze eeuw,’ zegt Ilham, ‘de rest zie ik als afgeleide ervan en als door politici gebruikte afleidertjes van de aandacht voor die ziekelijke scheefgroei tussen arbeidsinkomens en (obscene) rendementen uit (obscene) vermogens. Het is: de echte werklozen versus de vermogende werklozen. Dat is een mondiaal en globaal verschijnsel, onmiddellijk gerelateerd aan beschikkingsmacht en de strijd om zeggenschap.’

♦  ♦  ♦

Piketty-Kapitaal

 

Petra de Koning:  ‘Steeds meer mensen met meer dan een baan’  –   NRC 370 augustus 2016, om 0:01
http://www.nrc.nl/nieuws/2016/08/29/steeds-vaker-een-slashbaan-4049604-a1518546

FNV over SCP-rapport: Er is gebrek aan perspectief op flexibele arbeidsmarkt

Jose Kager 30-08-2016  /  ‘De FNV ziet met het SCP-onderzoek Aanbod van arbeid 2016 bevestigd dat werknemers met onzeker werk vaak te weinig geld en perspectief hebben om een betere positie op de arbeidsmarkt te krijgen. Werkgevers investeren onvoldoende in scholing van deze groep mensen.’
https://www.fnv.nl/over-fnv/nieuws/nieuwsarchief/2016/augustus/FNV-over-SCP-rapport-Er-is-gebrek-aan-perspectief-en-werkdruk-op-flexibele-arbeidsmarkt/

Trouw (30.08.2016) : ‘SCP: werkenden ervaren ‘combinatiedruk’
http://www.trouw.nl/tr/nl/4504/Economie/article/detail/4367101/2016/08/30/SCP-werkenden-ervaren-combinatiedruk.dhtml

Max Weber (2015): De protestanste ethiek en de geest van het kapitalisme / Amsterdam: Boom / ISBN: 978 94 6105 580 4
– Duitse uitgave 1981; pagina 279-317 / Siebenstern Taschenbücher / Leck: Clausen & Bosse /  ISBN: 3-579-03798-6

https://4fanwinter.wordpress.com/2016/03/16/donald-trump-en-de-weber-these-christenfundamentalisme-in-amerika-toen-en-nu/

♥ ♥ ♥

Voor de mondiale contekst en het grote verband van de scheefgroei tussen werk en vermogen, zie o.a.:

Saskia Sassen (juni 2015 ): Uitstoting. Brutaliteit & complexiteit in de wereldeconomie (ISBN: 9789462922372) vertaling van het Engelse Expulsions. Brutality and complexity in the global economy (Belknap/Harvard 2014)
http://www.oikos.be/denktank/artikels/292-uitstoting

Gabriel Zucman (2015): Belastingparadijzen  /  ISBN: 978 90 8953 5030
https://www.ftm.nl/artikelen/belastingontwijking-is-diefstal

David Graeber (2012/2011 ) : Debt / ISBN:  978-1-61219-129-4 ; vertaald in het Nederlands als Schuld.
Signalement van Gaeber’s boek Schuld o.a. in NRC 13 februari 2012
https://www.nrc.nl/nieuws/2012/02/13/lof-der-kwijtschelding-a1469133

 

stage-piramidebouwer-Martha-Gradisher

 

Aug. 2016 Gepost door Ilham, Marieke, Jerry Mager op ‘Work in progress’

 

 

Advertisements